Hà Nội đi đầu trong công cuộc đổi mới BHXH

Hà Nội đang giữa những ngày đẹp nhất của tiết thu, trong không khí kỷ niệm 65 năm ngày giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2019). Với BHXH TP. Hà Nội, tháng 10 cũng gắn với một dấu mốc đáng nhớ: ngày 31/10/1992, UBND TP. Hà Nội ban hành Quyết định số 2654-QĐ/UB thành lập BHXH TP. Hà Nội. Nhân dịp này, phóng viên Tạp chí BHXH đã có dịp gặp gỡ đồng chí Chu Văn Tùy - nguyên Giám đốc BHXH TP. Hà Nội, người đặt những “viên gạch” đầu tiên xây dựng sự nghiệp BHXH trên địa bàn Thủ đô, đóng vai trò quan trọng trong sự nghiệp phát triển BHXH trên cả nước.

 

Với vị thế là trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa, Hà Nội luôn đóng vai trò quan trọng trong suốt quá trình lịch sử phát triển của đất nước; với sự nghiệp xây dựng và phát triển BHXH, cũng không nằm ngoài quy luật đó. Là người lãnh đạo đầu tiên của BHXH TP, Ông có thể khái quát lại giúp bạn đọc những bước thực hiện BHXH đầu tiên trên địa bàn Thủ đô cách đây gần 30 năm?

Nguyên Giám đốc BHXH TP. Hà Nội Chu Văn Tùy: Về quá trình hình thành và phát triển BHXH tại Thủ đô Hà Nội, có thể khái quát lại qua một số dấu mốc và cả những dấu ấn quan trọng. Ngày 09/01/1990, Công ty BHXH đối với người lao động ngoài quốc doanh được UBND TP. Hà Nội thành lập theo Quyết định số 79-QĐ/UB, hoạt động theo Điều lệ dự thảo về BHXH của Bộ Lao động – Thương binh & Xã hội. Cùng với Hà Nội khi đó còn có các tỉnh, thành phố khác như: TP. Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Thái Bình, ... Cũng tương tự như các tỉnh, thành phố hoạt động theo Điều lệ dự thảo về BHXH, thực hiện BHXH chủ yếu với lao động tại các đơn vị ngoài quốc doanh, thách thức lớn nhất là truyền thông, vận động để cả người lao động và chủ sử dụng lao động hiểu về một chính sách còn quá mới mẻ, các quy định chỉ dừng lại ở Điều lệ dự thảo; dù vậy năm đầu tiên chúng tôi cũng đã thu hút được hàng trăm người lao động đến đăng ký tham gia, mức đóng được lấy theo giá gạo làm chuẩn, từ 04 – 10kg/tháng/người. Vừa thực hiện thí điểm, từ tháng 4/1991, chúng tôi thực hiện nghiên cứu Đề tài khoa học “Đổi mới sự nghiệp BHXH trên địa bàn TP. Hà Nội” theo Quyết định số 671-QĐ/KHKT của UBND TP. Hà Nội. Với nhân lực cơ quan khi đó chỉ có 07 người có sự trợ giúp của trường Đại học Kinh tế Quốc dân, phân tích trên 15.000 người lao động thuộc 15 cơ quan, đơn vị hành chính sự nghiệp và sản xuất kinh doanh đóng trên địa bàn; cùng với đó là phân tích 130.000 hồ sơ của các đối tượng đang thụ hưởng các chế độ BHXH hàng tháng và thu thập các số liệu, tài liệu khác có liên quan từ các nguồn tài liệu của Sở LĐ-TB&XH Hà Nội, Cục Thống kê Hà Nội và Bộ LĐ-TB&XH. Từ nghiên cứu, khảo sát, chúng tôi rút ra kết luận: tất yếu phải đổi mới  về tổ chức và cơ chế hoạt động BHXH; phải bảo đảm bình đẳng quyền lợi BHXH với mọi người lao động, không phân biệt thành phần kinh tế, trong hay ngoài quốc doanh; và đặc biệt là phải tổ chức thực hiện BHXH với một bộ máy độc lập, tập trung, thống nhất trên phạm vi toàn quốc; có cơ chế hoạt động, hình thành Quỹ BHXH, độc lập với ngân sách nhà nước. Kết quả nghiên cứu đã được nghiệm thu và quan trọng hơn, từ đó có cơ sở để Bộ Lao động – Thương binh & Xã hội đồng ý triển khai mô hình tổ chức BHXH chung cho cả người lao động trong và ngoài quốc doanh tại Hà Nội. Ngày 31/10/1992, UBND TP. Hà Nội ban hành Quyết định số 2654QĐ/UB thành lập BHXH Hà Nội trên cơ sở hợp nhất Công ty BHXH ngoài quốc doanh với sự nghiệp BHXH trong khu vực nhà nước từ Sở Lao động - Thương binh và Xã hội chuyển sang. Nhìn từ góc độ lịch sử phát triển Ngành BHXH, có thể coi đây là dấu ấn quan trọng mang tính đột phá lớn về mặt tổ chức, là tiền đề để quyết định một chủ trương lớn vào năm 1995, thành lập Ngành BHXH trên cơ sở thống nhất tổ chức BHXH thuộc Bộ Lao động – Thương binh & Xã hội và Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam. Từ cách gọi “Công ty BHXH ngoài quốc doanh” đến việc định danh “BHXH Hà Nội” là một bước chuyển lớn về mặt tư duy, nhận thức.  Đó là dấu ấn mang tĩnh vĩ mô, với những xác lập cơ sở thực tiễn, khoa học để xây dựng cơ chế tổ chức bộ máy cũng như chính sách BHXH. Xét từ góc độ vi mô hơn, BHXH. TP Hà Nội cũng để lại 02 dấu ấn đáng ghi nhận khác, cũng qua hai công trình nghiên cứu khoa học. Đó là “Nghiên cứu ứng dụng thí điểm cấp sổ BHXH cho người lao động” thực hiện năm 1992 và đề tài “Ứng dụng máy vi tính vào quản lý hoạt động nghiệp vụ BHXH”, đều được thực hiện theo Quyết định giao nhiệm vụ nghiên cứu của UBND TP. Hà Nội. Với đề tài nghiên cứu về sổ BHXH, chúng tôi đồng thời thiết lập các quy trình đóng vai trò cốt yếu của chính sách BHXH, bao gồm thu, chi – giải quyết chế độ, cùng với đó là phương thức quản lý xác lập mối liên quan giữa ba bên: người lao động – chủ sử dụng lao động và cơ quan BHXH. Với việc ứng dụng máy vi tính vào quản lý, có thể nói thời điểm đó, chúng tôi đã hình dung ra những yêu cầu cơ bản về tính chất và quy mô thực hiện BHXH, do đó, tất yếu cần phải sớm thực hiện quản lý bằng máy tính thay vì quản lý bằng hệ thống biểu mẫu, giấy tờ mang tính thủ công. Với những năm đầu thập niên 90, đó là một tư duy mới, hiện đại. Về những kết quả mà BHXH TP. Hà Nội đóng góp cho sự nghiệp xây dựng sự nghiệp BHXH, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội đã có những ghi nhận đánh giá rất khái quát, thể hiện trong văn bản gửi đến Hội đồng thi đua khen thưởng TP. Hà Nội. Thứ trưởng Nguyễn Thị Hằng ký ngày 20/9/1996: Trích nguyên văn:

“BHXH TP. Hà Nội với kết quả nghiên cứu khoa học đã có nhiều đóng góp vào quá trình xây dựng chính sách đổi mới BHXH trong cả nước đồng thời là địa phương triển khai thực hiện thí điểm thành công về đổi mới tổ chức và cơ chế hoạt động BHXH một cách toàn diện cả về mô hình tổ chức bộ máy lẫn cơ chế quản lý thu, chi BHXH. Từ chỗ tổ chức BHXH phân tán trở thành tổ chức tập trung một đầu mối không có sự phân biệt BHXH trong quốc doanh với BHXH ngoài quốc doanh trước khi Nhà nước ban hành Bộ luật Lao động quy định chung cho mọi thành phần kinh tế. Quá trình quản lý đã nghiên cứu thực hiện việc cấp sổ BHXH cho hàng vạn lao động và sử dụng máy vi tính trong quản lý thu, chi, tạo điều kiện khi tổ chức BHXH Việt Nam ra đời”

Nghiệm thu đề tài khoa học đổi mới chính sách BHXH (1991)

Suốt quá trình thí điểm thực hiện BHXH từ những ngày đầu tiên cho đến những bước phát triển sau này, đâu là dấu ấn, kỷ niệm sâu sắc mà Ông nhớ nhất cho tới hôm nay?

Nguyên Giám đốc BHXH TP. Hà Nội Chu Văn Tùy: Kỷ niệm thì có nhiều, những ngày đầu tiên, vất vả thì khó mà quên được. Tuy nhiên, đọng lại nhiều cảm xúc nhất trong suốt quãng thời gian gắn bó với BHXH của tôi, có lẽ là thời khắc nhận văn bản của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội gửi TP. Hà Nội đồng ý về việc thực hiện hợp nhất Công ty BHXH với sự nghiệp BHXH trong khu vực nhà nước thuộc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội. Xuất phát từ những kết quả nghiên cứu khoa học và cả những cơ sở thực tiễn có được của BHXH TP. Hà Nội; trên cơ sở đó, UBND TP. Hà Nội ký Quyết định thành lập BHXH Hà Nội vào ngày 31/10/1992 như đã nêu ở trên. Với những cán bộ làm BHXH ở Hà Nội lúc đó, sau hai văn bản quan trọng nói trên, chúng tôi có nhiều thuận lợi; thấy rõ nhất là được cấp riêng cho một trụ sở làm việc tại 72 Triệu Việt Vương; trước đó, thực chất là chúng tôi “ngồi làm việc nhờ” tại địa chỉ 22 Lý Thái Tổ, Hoàn Kiếm. Những trang thiết bị cơ sở, vật chất quan trọng khác cũng được UBND TP trang bị. Từ thời điểm đó, chúng tôi có thêm một nhiệm vụ quan trọng, là làm thủ tục cho người về hưu theo Nghị định 236-HĐBT và chi trả lương hưu trên địa bàn TP; cũng vì vậy mà người dân biết đến cơ quan BHXH TP. Hà Nội nhiều hơn.

Cán bộ, viên chức BHXH Hà Nội chụp ảnh lưu niệm tại trụ sở BHXH Hà Nội (1993 - 1999) - 72 Triệu Việt Vương

Nhìn lại những dấu mốc và cả những dấu ấn quan trọng của BHXH TP. Hà Nội đạt được cách đây gần 30 năm, theo Ông, đâu là bài học kinh nghiệm lớn nhất và còn giá trị đến bây giờ?

Nguyên Giám đốc BHXH TP. Hà Nội Chu Văn Tùy: Tựu chung lại, có mấy điểm có thể đúc rút ra khi nhìn lại quá trình thực hiện BHXH ở Hà Nội những năm đầu; đó là: Sự quan tâm, chỉ đạo của Thành ủy, UBND TP có vai trò rất lớn. Nếu không có những đồng thuận và chỉ đạo từ lãnh đạo thì chúng tôi không có thuận lợi để vượt qua những khó khăn buổi đầu. Thấy rõ là Quyết định chỉ đạo tạo nguồn lực để chúng tôi thực hiện nghiên cứu 03 đề tài khoa học có giá trị ứng dụng thực tiễn rất lớn, cần nhấn mạnh rằng: thời điểm đó, lý luận về BHXH ở Việt Nam là vô cùng hiếm. Quyết định sáp nhập và đặc biệt là chuyển từ cách gọi “Công ty BHXH ngoài quốc doanh” sang việc định danh “BHXH Hà Nội” cho thấy một sự nhận thức rất đúng bản chất chính sách BHXH của lãnh đạo TP. Hà Nội thời điểm đó. Đó cũng là một quyết định mạnh mẽ, là tiền đề vô cùng quan trọng để cả nước thực hiện thống nhất tổ chức BHXH thuộc Bộ Lao động – Thương binh & Xã hội và Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam vào năm 1995. Với địa bàn rộng lớn như Hà Nội, bất kể thực hiện một chủ trương chính sách hay một quy định nào đó, cần có sự nghiên cứu khoa học và thực tiễn một cách thấu đáo, trên cơ sở đó triển khai từng bước một cách thận trọng. 03 đề tài nghiên cứu được thực hiện một cách nghiêm túc giúp cho quá trình thực hiện thí điểm BHXH đem lại nhiều bài học kinh nghiệm và có giá trị thực tiễn sâu sắc. Đáp ứng quy mô quản lý lớn, có tính chất đặc thù của BHXH, nhất là với địa bàn như Hà Nội, việc ứng dụng công nghệ thông tin là tối quan trọng và phải thực hiện trước một bước, đảm bảo có tầm nhìn dài hạn, với yêu cầu quản lý sẽ ngày một tăng cao. Cuối cùng, với mọi công việc luôn luôn đòi hỏi sáng tạo, với thực hiện BHXH cũng vậy. Đội ngũ cán bộ BHXH TP. Hà Nội khi xưa đã luôn nỗ lực, đó là yếu tố quan trọng để vượt qua những khó khăn ban đầu, cũng là nền tảng cho những sáng tạo, dám nghĩ dám làm, ở thời điểm chưa hề có kinh nghiệm, hướng dẫn trước đó.

Đã gần 30 năm trôi qua, BHXH TP. Hà Nội hôm nay đã và đang không ngừng phát triển, số đối tượng tham gia BHXH, BHYT liên tục tăng, quy mô quản lý cũng ngày một lớn hơn. Từ góc nhìn của người quản lý, lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện BHXH trong những ngày đầu tiên, Ông có đề xuất, kiến nghị như thế nào để sự nghiệp BHXH của Hà Nội tiếp tục phát triển hơn nữa?

Nguyên Giám đốc BHXH TP. Hà Nội Chu Văn Tùy: Kể từ khi sáp nhập Hà Tây năm 2008, Hà Nội đã gặp không ít khó khăn, vì là một địa bàn rộng, quy mô đối tượng và yêu cầu quản lý đòi hỏi phải thực hiện đảm bảo các cả chiều rộng và bề sâu. Một mặt yêu cầu phải tăng diện bao phủ, mặt khác đòi hỏi công tác phục vụ, đáp ứng yêu cầu của người lao động cũng phải tích cực hơn; trong bối cảnh địa bàn rộng, có khoảng cách nhất định về phát triển kinh tế giữa các quận, huyện, đó là yêu cầu không dễ thực hiện. Tuy nhiên, định hướng phát triển lâu dài, vẫn phải đảm bảo hai yếu tố này; tăng diện bao phủ và nâng cao chất lượng phục vụ đến từng người dân thụ hưởng BHXH, BHYT. Mở diện bao phủ đã đạt được kết quả nhất định nhưng với BHYT cần bền vững và với BHXH cần tăng nhanh hơn nữa về số lượng. Nâng cao chất lượng phục vụ là một đòi hỏi khó, cần bồi dưỡng trình độ công nghệ thông tin cho đội ngũ cán bộ quản lý mới đảm bảo phục vụ nhanh chóng. Phát huy triệt để truyền thống đoàn kết nội bộ, phục vụ tận tình đối tượng tham gia và thụ hưởng BHXH trên địa bàn cùng các chủ sử dụng lao động. Với những bài học kinh nghiệm đã có từ nhiều năm qua, chắc chắn BHXH TP. Hà Nội sẽ sớm đạt được những bước phát triển mới, hiện đại và có tính bền vững./.

Trân trọng cảm ơn Ông!

- Theo Phương Đình, Tạp chí BHXH

Số lượt xem: 242

Thứ bảy, ngày 07, tháng 12, năm 2019
THĂM DÒ Ý KIẾN
Bạn có thể cho biết ý kiến về thông tin cung cấp trên Cổng TTĐT của BHXH Thành phố?
Nhập mã xác nhận.
Captcha code